زبان و ادب فارسی زبان پژوهی چکیدهای درباره بخشهای گوناگون اوستا؛ خط و زبان
| چکیدهای درباره بخشهای گوناگون اوستا؛ خط و زبان |
 |
 |
 |
| نوشته شده توسط آزاده احسانی |
| سه شنبه ۰۳ آبان ۱۳۹۰ ساعت ۱۰:۳۱ |
|
آزاده احسانی چُمبلی
کتاب اوستا، که امروزه به عنوان کتاب مقدس زرتشتیان شناخته میشود، در واقع همانند دایرة المعارفی است از تاریخ، فرهنگ و باورهای باشندگان (ساکنان) ایران فرهنگی، و زبان اوستایی که یکی از زبانهای کهن ایرانیست، از زبان های بخش شرقی ایران بزرگ به شمار می آید. بایسته است در اینجا گریزی به مسئله ی «ایران فرهنگی» زده شود؛ به قول محمدسرور مولایی، استاد زبان و ادب پارسی: «هنگامی که در اوستا از «ایرانویچ» [هسته اصلی تمرکز ایرانیان ] سخن گفته میشود، یا زمانی که شاهنامه از ایران صحبت میکند، باید دید که در آن متنها، ایران چه گسترهای دارد. ایران یک مفهوم فرهنگی است که ایران امروزی و مرزهای جغرافیاییاش، بخشی از آن قلمرو است.» 2
زبان اوستایی ، زبانی است که از حدود ۴۰۰۰ سال پیش ادبیاتی غنی را پدید آورده است، کهنترین شعرهای سروده شده به زبان اوستایی «گاتها» نام دارند، که به باور برخی دانشمندان (و البته باورمندان زرتشتی) سرودههای شخص «زرتشت» میباشند. به زبان اوستایی نوشتههای بسیاری در یک بازهٔ زمانیِ حدودا ۲۵۰۰ ساله (بین ۴۰۰۰ سال تا ۱۵۰۰ سال پیش) پدید آمده بوده است، که شوربختانه بسیاری از آنها از میان رفتهاند. بنا بر آنچه در برخی نوشتارهای پهلوی (فارسی میانه) به جای مانده است، ( زبان پهلوی از زبانهای ایرانی نوین تر میباشد که بدان آثاری در زمان اشکانیان و ساسانیان پدید آمده بوده است و در آینده به معرفی این زبان نیز پرداخته خواهد شد.) اوستا شامل ۲۱ کتاب بوده که امروزه تنها ۵ کتاب از آن به جای مانده است. پنج کتاب بازمانده که در زمانهای گوناگون گرد آوری و نوشته شدهاند، شامل مطالب بسیار گوناگونی میباشند؛ از شعر، فلسفه و اسطوره گرفته تا مسائل دینی و قوانین جزایی.
برای نمونه یکی از ۵ کتاب به جای مانده "یسنا" نام دارد که سروده های زرتشت یعنی "گاتها" نیز در این کتاب جای گرفتهاند. «یسنا» مجموعهای از سرودها و مناسک دینی و باورهای کهن ایرانیان میباشد. یکی دیگر از بخش های باز مانده از اوستا «یشتها» نام دارد، که مجموعه ای بی نظیر از اسطوره های بسیار کهن ایرانی میباشد. «وندیداد» نام یکی دیگر از کتاب های باز مانده از ۲۱ کتاب کهن است. «وندیداد» مجموعهای از قوانین حقوقی و جزایی میباشد. و اما یکی دیگر از کتابهای باقیمانده به خط و زبان اوستایی «ویسپرد» نام دارد. واژهٔ «ویسپرد» به معنی «همهٔ بزرگان» میباشد، و مجموعهای است که میتوان آن را مجموعهای پیوسته به یسنا دانست، در این بخش از اوستا از شخصیتهای مهم، چه زنان و مردان تاریخ ساز همانند شاهان و ملکهها و پهلوانان و چه ایزدان نام برده شده است و همگیشان ستوده شدهاند. بخش دیگری از اوستا که از بقیهٔ بخشها جدیدتر به نظر میآید، «خرده اوستا» نام دارد، که مجموعهای از نمازها و نیایشهایی است که زرتشتیان در زمانهای گوناگونِ شبانه روز و یا هنگام جشنها و آیینهای ویژه ی مذهبی میخوانند.
اینک برای آشنایی بیشتر با آوایِ واژگان در زبان اوستایی و نیز دریافتن پیوند زبان های امروزی ایرانی با ریشههای کهنشان، چند واژهٔ اوستایی برای نمونه بررسی میشوند. واژگانی برگزیده خواهند شد که شباهتهای آوایی به واژگانِ زبانهای ایرانی امروزین دارند، اما این تصور که همگی واژگان اوستایی چنین شباهتهای آواییای با زبان های امروزین ایرانیان داشته باشند، تصوری نادرست است، و بسیارند واژگانی که برای ایرانیانِ امروز سخت نا آشنا هستند.
|
| آخرین به روز رسانی در سه شنبه ۰۳ آبان ۱۳۹۰ ساعت ۱۰:۴۸ |
در همین زمینه
آمار
هموندان : 34محتوا : 5059
پیوندها : 159
بازدیدهای محتوا : 1526136
باشندگان در تارنما
53 مهمان حاضرخبرنامه
| ایرانبوم، همهی ايراندوستان را عضو تحريريهی خود ميداند. ايرانبوم در ويرايش نوشتارها آزاد است. |
من یار مهربانم
کتـاب بهترین هدیه است. نوروز 1391 خورشیدی به عزیزان خود کتاب
عیدی دهید.
موسسه خيريه حمايت از کودکان مبتلا به سرطان
میخواهم در طرح 1000 تومانی محک شرکت کنم
دیدگاههای خوانندگان
من اسمم را به زبان اوستا می خواهم بنویسم اما نمی شود اگر امکانش هست این کار را برای من انجام دهید
اسم من : اندیشه
برخی از افغانی ها مانند احمد علی کُهزاذ ایران شاهنامه را همان افغانستان کنونی می دانند. شاید محمد سرور مولایی نیز از همین زاویه به این امر نگاه کرده و توجه به ایران فرهنگی را مد نظر خود نداشته است.با این حال برای آگاهی از اندیشه این شخص باید از تمامی نوشته ی او آگاهی داشته باشیم.ولی در هر حال سابقه ی روابط فرهنگی میان ایران و افغانستان لزوم هشیاری در برابر مورخان و پژوهشگران افغانی را نشان می دهد.
خبرخوان برای دیدگاههای این نوشتار