درکوه نوردی شوریدگی ودل‌دادگی به طبیعت به همراه " برنامه ریزی " است که دوستدارانِ طبیعت را ازتاریکی‌های اندوه شبانه، ُهمای وار به اوجِ آفتاب ِ خورشیدی می‌کِشاند.

قله‌های مورگل و قاش مستان در جنوب و قله قبله در جنوب شرقی جان پناه، زیبائی و بلندی خود را به رخ می کشند برای ادامه صعود باید از یخچال طولانی وبا شیب تند بین دو قله عبور کنیم.

از همان دوران بسیار کهن، بشر به این حقیقت پی برده بود که کوهستان در تولید آب و باران و حفظ منابع آب و تراوش آن بصورت چشمه و نهر و رود تاثیر مستقیم دارد. پس گرامی‌داشت آب و کوه از دیر زمان با یکدیگر پیوند داشته‌اند.

 درکنار این   "  وَر   " و درکنار نخستین  خانه هایی که نیاکان ما برای زیستن در دشت ها ، ارگ هایی مانند ارگ بم ، ارگ بلقیسِ  اسفراین  وقلعه خشتی ها ی متعددرا بنا کردند ودر هنگامه سختی که امکان زیستن امن درشهرها وارگ های این چنینی نبود چه باید می کردند . به تدبیر به ساختن پناهگاه ها دژها وقلعه ها بر بلندای کوه ها پرداختند.

چهارطاقی مشهور به «‌‌خان دیو» در روستای «‌‌ریوند» در مرکز دهستان باشتین که برخی باستان‌شناسان آن را محل آتشکده «‌‌آذربرزین مهر» فرض کرده بودند، براساس پژوهش‌های تازه بر منابع فارسی و عربی اوایل دوره اسلامی، با مختصات این آتشکده مشهور ساسانی مطابقت ندارد و باستان‌شناسان باید در کوه‌های اطراف روستای گنبد (جنبد) در جست‌وجوی این آتشکده باشند.

در روزهای نخست اردیبهشت ماه در یک گروه شش نفره کوه نوردانِ علاقمند به محیط زیست از گروه دیده بان کوهستان انجمن کوه نوردان ایران و بخش فرهنگی و دیده بان کوهستان هیات کوه نوردی استان تهران جهت بازدید و عکاسی از چشمه " باداب سورت" به آنجا رفتیم. این سفر اهدافی مانند تهیه گزارش زیست محیطی، بررسی مشکلات حفاظتی این اثرملی، صحبت با مردم محلی و پاکسازی مقدار زیادی زباله را نیز در بر داشت.